Як праходзіць выдаленне зуба мудрасці

Пачынаецца ўсё не са скальпеля, а літаральна з кавалачка ваткі: на дзясну наносяць гель, каб наступны ўкол адчуваўся не як укол, а як лёгкі дотык. У геля прыемны смак, і гэта адзіны момант усёй працэдуры, да якога ў пацыента няма прэтэнзій.

Далей — укол. На верхняй сківіцы справа нескладаная: анестэтык уводзяць побач з зубам, і праз пару хвілін там пануе блаславёнае здранцвенне. На ніжняй сківіцы складаней — туды даводзіцца падбірацца доўгай тонкай іголкай проста да нерва, які адказвае за ўсю ніжнюю сківіцу з аднаго боку. Пасля такога ўколу нямее не толькі зуб, але і губа, і падбародак, і частка языка — можна выпадкова прыкусіць сабе шчаку і даведацца пра гэта толькі дома, за вячэрай.

У некаторых пасля ўколу пачынаецца лёгкае хваляванне — сэрца раптам разганяецца, рукі дрыжаць, накочваецца незразумелая трывога без падставы. Узнікае падазрэнне, што адбываецца нешта большае, чым проста візіт да стаматолага. Спяшаюся супакоіць: гэта не містыка, а пабочны эфект анестэтыка, і праз дзесяць–пятнаццаць хвілін усё праходзіць само.

Перш чым узяць у рукі інструменты, лекар правярае, ці падзейнічала абязбольванне. Націскае чымсьці тупым на дзясну і пытаецца: адчуваеце? Калі пацыент адказвае «адчуваю, што нешта датыкаецца, але не балюча» — можна пачынаць. Калі адказвае «адчуваю і што датыкаецца, і што балюча» — давядзецца пачакаць яшчэ.

А далей — як пашанцуе з зубам.

Калі зуб шчасліва выйшаў вонкі, стаў у рад і паводзіць сябе прыстойна — з ім наогул нічога не робяць. Такі зуб проста жыве сваім жыццём пад наглядам, як самы спакойны жыхар у доме.

Іншая справа — зуб, які вырашыў застацца жыць унутры косці і вонкі не паказвацца. З такім без разрэзу не абысціся: лекар разразае дзясну скальпелем, каб убачыць, што адбываецца ўнутры, і звычайна высвятляецца, што зубу нешта перашкаджала — ці то суседні зуб стаяў занадта блізка, ці то косці ў гэтым месцы аказалася занадта шмат. Цалкам такі зуб, як правіла, не дастаць — цесна, вугал нязручны, суседзяў шкада. Таму зуб распілоўваюць на некалькі частак спецыяльным вярчальным інструментам, падабраным менавіта пад такую работу, — не занадта хуткім, каб не апячы тканкі, і не занадта павольным, каб аперацыя не зацягнулася да вечара. Часткі зуба вымаюць люксатарам. Шчыпцы, з якімі ў большасці асацыюецца выдаленне зубоў, тут амаль не ўдзельнічаюць — гэта хутчэй вобраз са старога фільма жахаў пра стаматолага, чым рэальны інструмент для такіх выпадкаў.

Пасля таго як зуб пакінуў памяшканне, лунку ачышчаюць ад дробных касцявых крошак. Ніякай асаблівай «начынкі» туды не кладуць — ні касцявой стружкі, ні спецыяльных геляў: арганізм сам запаўняе пустэчу крывяным згусткам, і ўмешвацца ў гэты працэс — толькі шкодзіць. Зверху накладаюць швы, якія самі рассмоктваюцца, — і крыху паслабляюць іх, бо рана ў першыя суткі яшчэ можа трохі крывавіць, і яе нельга моцна сцягваць, інакш атрымаецца ацёк.

Ёсць зубы прасцейшыя — тыя, што паказаліся вонкі толькі часткова. З імі мітусні менш: часам разрэз наогул не патрэбны, доступ і так ёсць. А ёсць зубы з крывымі, быццам кручкаватымі каранямі — у гэтым выпадку карані спачатку раз’ядноўваюць інструментам, а потым дастаюць па чарзе, з максімальнай далікатнасцю, быццам кожны корань — асобны неўступлівы перагаворшчык.

Асобная гісторыя — зуб, які яшчэ не выйшаў, але ўжо паспеў сапсаваць жыццё суседу, не даючы яму нармальна прарэзацца. У гэтым выпадку выдаляюць не сам зуб, а толькі яго зачатак — аперацыя кароткая, амаль непрыкметная. І калі паглядзець на здымкі, зробленыя з розніцай у тры тыдні, відаць, як хутка сусед выраўноўваецца ў зубной дузе, варта было толькі ўхіліць перашкоду.

Ну а далей — самае цікавае: жыццё пасля выдалення.

Пацыенту выдаюць спіс таго, чаго рабіць катэгарычна нельга, і, як правіла, ён адразу ж забывае палову. Таму паўтару па пунктах.

Паласкаць і грэць хворае месца нельга — так лёгка змыць той самы крывяны згустак, без якога ўсё гоіцца значна даўжэй. Фізічныя нагрузкі лепш адкласці на пару дзён: чым актыўнейшы чалавек, тым вышэйшы ціск, а свежай ране гэта зусім ні да чаго. Па той жа прычыне часова выключаюцца лазня і гарачая ванна. Есці можна толькі пасля таго, як цалкам сыдзе замарозка, — інакш ёсць рызыка грунтоўна прыкусіць сабе што-небудзь і не заўважыць гэтага да вечара. А калі есці ўжо дазволяць — жаваць варта на супрацьлеглым баку, каб не турбаваць свежую лунку.

Чысціць зубы ўсё роўна трэба, проста мяккай шчоткай і з асаблівай далікатнасцю ў раёне выдалення. Калі там з’явіцца белы налёт — палохацца не варта: гэта не прыкмета запалення, а фібрын, звычайны ўдзельнік нармальнага загойвання.

Лёд прыкладваюць да шчакі кароткімі сеансамі ў дзень аперацыі — гэта дапамагае пазбегнуць ацёку. Перабіраць меру таксама не варта: пераахаладзіць сабе лімфавузлы — тое яшчэ дасягненне.

Лекар звычайна прызначае яшчэ антыбіётыкі і супрацьзапаленчае — з зубамі мудрасці запаленне любіць зазіраць у госці без запрашэння, і лепш яго туды проста не пускаць. А заадно не зашкодзіць паклапаціцца і пра мікрафлору: просты ёгурт у гэтыя дні дакладна не будзе лішнім.

Калі пацыент не праяўляў самадзейнасці і слухаў лекара, а не суседку з саракагадовым стажам на інтэрнэт-форумах, — ускладненні здараюцца рэдка. Але часам здараюцца.

Таму пасля выдалення ў нас з вамі простая дамоўленасць: мы тлумачым, што рабіць далей, а вы не ператвараеце аднаўленне ў самастойны навуковы эксперымент. Калі нешта ідзе не так, як абмяркоўвалі на прыёме, або проста выклікае трывогу, лепш звязацца з клінікай і задаць пытанне. Для гэтага не трэба спачатку станавіцца спецыялістам па ўсіх ускладненнях, якія здольны знайсці інтэрнэт.

P.S. Пасля выдалення зуба мудрасці мудрасці менш не становіцца. Асабліва калі хапіла мудрасці спытаць лекара, а не ладзіць кансіліум у каментарах.